Observationeel onderzoek · Zomer 2026

SAAS-10@CRM

Somatic Alertness and Acute Mountain Sickness: onderzoek naar sekseverschillen in symptoomrapportage bij de Capanna Regina Margherita (4.554 m)

4.554 m Hoogte
N = 480 Deelnemers
7–10 min Per deelnemer
0 Invasieve metingen
Monte Rosa · Italiaanse Alpen
Waarom dit onderzoek?
De puzzel van hoogteziekte en geslacht

Acute hoogteziekte (AMS) wordt gemeten via vragenlijsten — wat je voelt en rapporteert. Maar als mannen en vrouwen symptomen anders waarnemen en melden, meet je dan biologie of perceptie?

Zijn vrouwen biologisch gevoeliger?

Sommige studies suggereren een hogere AMS-prevalentie bij vrouwen, maar de literatuur is tegenstrijdig. Mogelijk spelen hormonale en vasculaire sekseverschillen een rol — maar dat is slechts één verklaring.

Of rapporteren zij anders?

Eerdere IRT-analyses op de Annapurna Circuit toonden vergelijkbare schaalfunctie maar een trend naar verschillende maag-darmklachten-rapportage. Perceptieverschillen zouden de "sekse-kloof" deels kunnen verklaren.

Somatic alertness als sleutel

Wij meten somatische alertheid: de neiging om lichaamssignalen op te merken, te interpreteren en te melden. Als dit verschilt tussen mannen en vrouwen, kan het de symptoomscores mede bepalen.

Van hypoxie naar symptoomscore

AMS-scores zijn een samengesteld signaal. Dit model laat zien hoe fysiologie, perceptie en rapportagestijl samen het meetresultaat bepalen.

Hypoxische blootstelling

4.554 m hypobare hypoxie, inspanning, acclimatisatiestatus

Fysiologische respons

SpO₂-daling, hartslag­verandering, hyperventilatie

Somatische alertheid

Monitoring, catastrofale interpretatie, gedragsrespons (SAAS-10)

Gerapporteerde score

LLS-totaal, AMS-C

♀♂ Biologisch geslacht kan op elk niveau invloed uitoefenen: fysiologie, perceptie én rapportage
Studieontwerp
Eén meetmoment, maximale focus

Cross-sectioneel observationeel onderzoek. Alle metingen vinden plaats ≥ 4 uur na aankomst op de hut, tijdens de eerste fase van symptoomontplooiing.

Locatie

Capanna Regina Margherita (4.554 m), Monte Rosa-massief, Italiaanse Alpen. Europa's hoogstgelegen berghut, met een lange onderzoekstraditie in de hoogtegeneeskunde.

Timing

Assessment vindt plaats ≥ 4 uur na aankomst. Dit zorgt voor een uniforme blootstellingsduur terwijl vroege symptoomontwikkeling wordt vastgelegd.
Datacollectie: juli – augustus 2026. Verwachte inclusie: 30–45 deelnemers per dag.

Design

Single-site, cross-sectioneel, observationeel. Geen interventie, geen invasieve procedures. Eén gestandaardiseerd meetmoment per deelnemer.

Data

Elektronische datacollectie via Castor EDC (GCP-compliant). Papieren back-up bij connectiviteitsproblemen. Volledig geanonimiseerd — geen persoonsgegevens worden opgeslagen.
Meetinstrumenten
Wat meten we?

Een combinatie van demografische gegevens, gevalideerde vragenlijsten en niet-invasieve fysiologische metingen (7–10 min per deelnemer).

Achtergrond

Algemene Vragen

Essentiële basisgegevens: biologisch geslacht, leeftijd en eerdere ervaring in de bergen (acclimatisatie-historie).

Nieuw

SAAS-10

Somatic Alertness at Altitude Scale. Meet de neiging om lichaamssignalen op te merken, te interpreteren en te rapporteren.

AMS Score

Lake Louise Score

Internationale standaard voor AMS. Scoort hoofdpijn, maag-darmklachten, vermoeidheid en duizeligheid.

Symptoomprofiel

ESQ-III / AMS-C

Environmental Symptoms Questionnaire. Gewogen berekening voor cerebrale hoogteziekte-symptomen.

Covariaat

Borg RPE

Rating of Perceived Exertion. Scheidt inspanningsgerelateerde vermoeidheid van hypoxie-klachten.

Fysiologie

SpO₂ & HR

Perifere zuurstofsaturatie en hartfrequentie via Nonin klinische pulsoximeter aan de vinger.

Studiepopulatie
Wie kan meedoen?

Alle volwassen bergbeklimmers die aanwezig zijn in de Capanna Regina Margherita tijdens het onderzoeksseizoen 2026.

≥ 480 Recruteringsdoel (incl. 10% buffer)
436 Minimaal analyseerbaar
30 / 70 Verwachte ♀/♂ ratio (%)
≥ 18 Minimale leeftijd (jaar)

Inclusiecriteria

  • Aanwezig in CRM (4.554 m)
  • Leeftijd ≥ 18 jaar
  • Assessment mogelijk ≥ 4 uur na aankomst
  • Informed consent gegeven
  • Voldoende Engelstalig voor vragenlijsten

Exclusiecriteria

  • Leeftijd < 18 jaar
  • Onvoldoende Engelse taalvaardigheid
  • Ernstige AMS / verdenking HACE of HAPE
  • Veranderd bewustzijn of ataxie
  • Eerdere deelname dit seizoen
Procedure
Wat doet u als deelnemer?

Deelname is eenvoudig, vrijwillig, en duurt slechts 7–10 minuten. Alles vindt plaats in de hut.

Stap 1

QR-code scannen

Scan de QR-code op de poster in de hut of u wordt benaderd door de onderzoeker

Stap 2

Informed consent

Lees de informatie en geef digitaal toestemming via Castor EDC

Stap 3

Vragenlijsten

Vul de demografie, LLS, ESQ-III, BORG en SAAS-10 digitaal in (~7 min)

Stap 4

SpO₂ & hartslag

Korte niet-invasieve meting met vingersensor (~2 min)

Statistische analyse
Hoe analyseren we de data?

De primaire analyse test of somatische alertheid (SAAS-10) samenhangt met AMS-ernst, en of dit verband verschilt tussen mannen en vrouwen.

Primaire modellen (continue uitkomsten)

Twee parallelle regressiemodellen met identieke predictoren, maar verschillende uitkomstmaten:

Model 1 (LLS): ln(E[LLS]) = β₀ + β₁·SAAS-10 + β₂·Sex + β₃·Sex×SAAS-10 + covariaten

Model 2 (AMS-C): AMS-C = β₀ + β₁·SAAS-10 + β₂·Sex + β₃·Sex×SAAS-10 + covariaten

De Sex × SAAS-10 interactieterm is de formele test van effectmodificatie door geslacht. Covariaten: leeftijd, hoogte-ervaring, pijnstillergebruik, acetazolamide en Borg-score.

Secundair: klinische diagnose

Logistische regressie voor het overschrijden van diagnostische drempels: LLS ≥ 3 + hoofdpijn en AMS-C ≥ 0.7. Ondersteunend, niet primaire inferentie.

Exploratief: DIF-analyse

Replicatie van eerdere bevindingen: functioneren ESQ-items gelijkwaardig tussen seksen? Ordinale logistische regressie met rest-score conditionering.

Psychometrie: SAAS-10

Eerste validatie: exploratieve factoranalyse (polychorische correlaties), interne consistentie, en SAAS-8 sensitiviteitsanalyse (zonder reversed items 9 en 10).

Power & steekproefgrootte

N = 436 voor 95% power om de Sex × SAAS-10 interactie te detecteren bij f² = 0.03 en α = 0.05. Bonferroni-correctie: α = 0.025 per primair model.

Ethiek & regelgeving

Uitgevoerd conform de Verklaring van Helsinki (2024), WMO, AVG/GDPR en UAVG. Goedkeuring bij toetsingscommissie LUMC aangevraagd.

Privacy

Volledig anoniem — geen naam, geen identificeerbare gegevens. Uniek, automatisch gegenereerd deelnemers-ID. Na inzending zijn gegevens niet meer herleidbaar.

Risico's

Geen invasieve procedures. Geen klinische interventies. Risico is verwaarloosbaar. Deelname duurt 7–10 minuten en mag nooit medische zorg vertragen.

Open Science

Protocol en statistisch analyseplan vooraf geregistreerd op OSF. Geanonimiseerde datasets worden na publicatie beschikbaar gesteld (CC BY-NC-SA 4.0).