Normaal op Hoogte
- ↑ Ademhaling en hartslag stijgen.
- ↓ Prestatie en slaapkwaliteit dalen.
- ↓ SpO2 daalt (normaal boven 2500m).
Gevolg: Hartslagreserve krimpt, inspanning voelt zwaarder.
SpO2 meten: In rust, warme vingers, 5 min zitten. Vergelijk jezelf altijd met jezelf.
Slaap op Hoogte
- Cheyne-Stokes ademhaling: (periodiek ademen/pauzes) is normaal en niet gevaarlijk.
- Slechter slapen ≠ direct hoogteziekte.
Bij aanhoudende hoofdpijn + slecht slapen → monitor de patiënt.
Acute Hoogteziekte (LLS)
| Symptoom | Score (0-3) |
| Hoofdpijn | 0=Geen, 1=Licht, 2=Matig, 3=Ernstig |
| Maag-darm | 0=Geen, 1=Misselijk, 2=Braken, 3=Ernstig |
| Vermoeidheid | 0=Geen, 1=Licht, 2=Matig, 3=Ernstig |
| Duizeligheid | 0=Geen, 1=Licht, 2=Matig, 3=Ernstig |
Diagnose: AMS = Score ≥ 3 ÉN Hoofdpijn aanwezig.
Actie: Niet verder stijgen! Paracetamol mag. Herbeoordeel; bij verslechtering direct afdalen.
HACE (Hersenoedeem)
Levensgevaarlijke vochtophoping in de hersenen. Symptomen:
- Gedragsverandering, prikkelbaarheid, verwardheid, wartaal of desoriëntatie.
- Ataxie: Niet meer recht kunnen lopen.
- Verminderd bewustzijn.
Actie: DIRECT afdalen (≥500-1000m).
Medicatie: Dexamethason + O2.
De groep beslist, de patiënt kan dit zelf niet meer!
Tandem Gait Test (HACE)
Gebruik deze screening bij twijfel over de coördinatie (Ataxie):
- Vraag de persoon 10 stappen hiel-aan-teen te lopen op een rechte lijn.
- Afwijken, wankelen of test niet voltooien = Positief (HACE).
HAPE (Longoedeem)
Levensgevaarlijke vochtophoping in de longen. Symptomen:
- Extreme kortademigheid (zelfs in rust).
- Rochelende ademhaling, hoesten.
- Soms opgeven van roze of bloederig slijm.
- Cyanose: blauwe tong of slijmvliezen (lippen kan ook koude zijn).
Actie: DIRECT afdalen!
Voorkom inspanning bij de patiënt (laat dragen indien mogelijk).
Klimaat & Inspanning
Kilimanjaro = tropische basis + koude top.
- "Be bold, start cold": Start fris met minder kleding en loop extreem langzaam. Dit voorkomt oververhitting en zweten (zweten = gevaarlijk afkoelen bij stilstand).
- Kledingefficiëntie: Draag een goede basislaag (merino/synthetisch). Houd een hardshell/windstopper direct grijpklaar in je rugzak voor pauzes.
- Basisritme: Slaap max. +300-500m hoger per nacht. Eet en drink elke 2-3 uur.
- Hypothermie (Onderkoeling): Temp. daalt ~6,5°C per 1000m. Windchill versterkt dit extreem.
Signalen: Hevig rillen, apathie, verminderde motoriek.
- Hittebelasting: Oververhitting in felle zon. Ventileer op tijd (rits open vóór je zweet).
Signalen: Duizeligheid, misselijkheid, spierkrampen.
Voedsel- & Waterhygiëne
Voorkom darminfecties die je beklimming kunnen beëindigen:
- Eet alles heet en goed gaar.
- Schil fruit altijd zelf.
- Drink uitsluitend gekookt of chemisch behandeld water.
- Eet geen rauwe sla of koude sauzen.
- Was handen secuur vóór elke maaltijd.
- Houd je eigen bestek en servies schoon.
UV-Straling & Bescherming
De zon is op hoogte extreem verraderlijk door de ijle lucht en reflectie:
- Gevaar: +18% UVB per 1000m. Sneeuw reflecteert 80-90% van het licht (let op hoge reflectie van onderen!).
- Smeren: Gebruik watervrije SPF 50+ (cold cream) om de 2u, óók bij bewolking. Crème op waterbasis bevriest en veroorzaakt bevriezingsletsel! Vergeet onderkant neus en kin niet.
- Bescherming: Gebruik een Cat. 3 of 4 (ski)bril met UV400-label en zijbescherming. UV-lippenbalsem (SPF 30+) is essentieel.
Sneeuwblindheid: Veroorzaakt extreme pijn en tijdelijke blindheid. Symptomen treden vaak pas 's avonds op. Voorkomen is beter dan genezen.
Wandelstokken (UIAA Vol.11)
Correct gebruik bespaart energie en voorkomt blessures en bevriezing:
- Gebruik altijd twee stokken bij bepakking.
- Plaats ze dicht bij de val-as van het lichaam voor maximale stabiliteit.
- Niet te lang instellen: Als je handen structureel boven je elleboog uitkomen, stroomt het bloed weg en krijg je ijskoude vingers.
- Op zeer smal terrein of specifieke klimgedeelten: berg stokken op aan de rugzak zodat je handen vrij zijn.